Stefan Duchateau

Stefan Duchateau is adviseur bij de Argenta Groep in België en voorzitter van de diverse beleggingsvennootschappen van deze groep. Hij doceert onder andere Portfoliomanagement, Financial engineering, Bank- en Financiewezen en Financieel risicobeheer aan de KU Leuven (Campus Brussel), Security selection, Portefeuillebeheer en beleggingsleer aan de KU Leuven en Financial derivatives en Risicobeheer van financiële instellingen aan de Universiteit van Hasselt. Bij Argenta richt hij zich onder meer op het financieel en risicobeheer, het strategisch beleid en de uitbouw van de beleggingspijler van de bank- en verzekeringsgroep. Dit houdt onder meer de ontwikkeling in van beleggingsproducten en het beheer van beleggingsfondsen. Prof. Dr. Stefan Duchateau studeerde af als handelsingenieur en is doctor in de Toegepaste Economische Wetenschappen.
Stefan Duchateau

Stefan Duchateau

Professor Risk Management

Happy end?

18 januari 2023

De vraag of 2023 een beter jaar zal worden als het vorige, zullen we pas met zekerheid binnen een 50-tal weken kunnen beantwoorden. Inderdaad, een ronduit ontgoochelende repliek op een nochtans volkomen verantwoorde vraag. Dit bevestigt de karikatuur dat economisten enkel accuraat kunnen voorspellen als het om het verleden gaat. Maar dat is nogal simplistisch, als u het ons vraagt. Begin er maar aan wanneer, zoals in 2022, er zich niet alleen twee onverwachte, diepgravende bewegingen voordeden en de financiële markten daarenboven hier zeer atypisch op reageerden. De militaire invasie leidde niet tot de verwachte vlucht naar kwaliteit (waardoor de rente op overheidsobligaties zou dalen) en de centrale banken brachten geen rust en kalmte maar zaaiden integendeel onrust. De initiële inflatie-opstoot in januari en februari zag je al van ver aankomen maar werd verwacht snel weg te deinen, na het verdwijnen van de flessenhalzen in de toevoerketens. De militaire invasie verhinderde echter de verwachte terugval van de inflatie en wakkerde de angst aan voor een ontredderde energiecrisis, in de stijl van het economische fiasco uit het einde van de jaren ’70 en het begin van de tachtiger jaren. Een periode waarin de financiële markten op een fatale cocktail werden getrakteerd. Scherpe geopolitieke spanningen, monetair mistasten en een demografisch overaanbod van nieuwe arbeidskrachten trokken destijds een diep spoor van vernieling. Wie in de huidige omstandigheden hoopvol heeft uitgekeken naar hulp van diegenen die hiervoor aangesteld zijn, met name de centrale banken en de overheden, heeft enkel nog meer ontgoochelingen opgelopen.  Lees meer…

Stefan Duchateau

Stefan Duchateau

Professor Risk Management

Economie 1: Fed 0

20 december 2022

Ondanks een resem brutale tackles, die één voor één een rode kaart verdienden, slaagt de Federal Reserve er niet in om de economische groei af te remmen. Met de Amerikaanse consument en een beresterke arbeidsmarkt op de flanken en de dienstensector als diepe spits, blijft de economie scoren en kan de verdediging terugvallen op een opvallend weerbare industrie en doorgedreven overheidsinvesteringen. Uit de laatste werkloosheidsstatistieken (gepubliceerd op 2 december) blijkt een stevige vooruitgang van het aantal nieuwe banen, die met een jobcreatie van 263.000 eenheden (!) in november, de initiële verwachting (opnieuw) in ruime mate overtrof en weinig ruimte laat voor het argument dat de Amerikaanse arbeidsmarkt binnen afzienbare tijd zwicht onder het geweld van de renteverhogingen die de centrale bank sinds maart 2022 doorvoert. Wie op zoek gaat naar barsten in de arbeidsmarkt, kan hooguit vaststellen dat het aantal vacatures stagneert en het job hopping -fenomeen zijn hoogtepunt voorbij is. Beide zijn elementen die de loonmassa doen versnellen en dat zien we momenteel liever niet gebeuren. Uit de recentste cijfers blijkt echter dat de jaarlijkse groei van de lonen wel degelijk verder toeneemt en dat tegen een versneld tempo. Bijzonder slecht nieuws, want het was precies de moderate groeivoet van de lonen die de hoge inflatie min of meer acceptabel maakte, ondanks het schrikbarende niveau van de algemene prijsstijgingen. Lees meer…

Stefan Duchateau

Stefan Duchateau

Professor Risk Management

Terug naar obligatieland

06 december 2022

De paniekerige reactie van de centrale banken leidde tot een verschroeiende versnelling van de beleidsrente in de VS, die ook de ECB verplichtte tot scherpe verhogingen van haar depositietarieven. Alle verzuchtingen ten spijt rest ons enkel nog de vraag hoelang en tot hoever deze uitspatting zich nog zal uitrekken. De inflatie-indicatoren in de VS lijken hun pieken achter zich gelaten te hebben, maar deze trend moet verder worden bevestigd door de evolutie van de klein- en groothandelsprijzen in december en we kunnen ons geen onverhoedse, tijdelijke afwijkingen van dit pad veroorloven. Onder voorbehoud van een verdere militaire escalatie zijn wij volledig overtuigd van het belangrijke neerwaartse potentieel van de inflatie, zelfs in een orde van grootte van 4 % tot 5 %, over een periode van 12 maanden, zowel in de VS als in de eurozone. Door de relatief sterke arbeidsmarkt in de VS, in combinatie met de onwaarschijnlijke blunder om de hypotheekrente op dergelijke wijze te laten ontsporen, blijven de huurprijzen in de VS op een torenhoog niveau. Met als gevolg dat het verschil tussen de vraag en het aanbod van huurwoningen verder toeneemt en de huurprijzen de hoogte worden ingejaagd. De loongroei blijft, alles in acht genomen, binnen de perken maar bevindt zich op een historisch hoog peil, waardoor de Amerikaanse centrale bank zeer alert wenst te blijven. De Fed-gouverneurs blijven daarom dreigende taal uitspreken over het peil van de beleidsrente dat ze noodzakelijk vinden om de inflatie op doortastende wijze te bestrijden. De gunstige cijfers over de prijsontwikkelingen ten spijt, wordt nog steeds gealludeerd op een piek van de kortetermijnrente van 5 %, die in het begin de het tweede kwartaal van 2023 bereikt zou kunnen worden. In december wordt een renteverhoging van 50 basispunten verwacht, wellicht gevolgd door verdere stijgingen in februari en maart 2023, telkens met een kwart procent. Lees meer…

Stefan Duchateau

Stefan Duchateau

Professor Risk Management

Waar was dat feestje?

26 november 2022

Toegegeven, ook wij, de laatsten der onversaagde optimisten, waren van plan om ons in te graven in het vooruitzicht van een lange, koude winter met kwakkelende aandelenbeurzen en troosteloze obligatiemarkten. Maar net op het donkerste uur, toen de vijand ons in een wurggreep leek te hebben, kwam de cavalerie ergens uit het niets opdagen en wist die ons alsnog te ontzetten. De gepubliceerde inflatiecijfers in de VS over de voorbije maand bleken immers veel beter mee te vallen dan verwacht en kiezen – voorlopig althans – een neerwaarts pad. Op langere termijn is er geen twijfel over een substantiële afname van de inflatie-indicatoren, maar deze ingecalculeerde daling van de kleinhandelsprijzen werd verwacht zich te spreiden over een periode van 12 maanden of meer en moet zich geleidelijk een weg banen over een hobbelig, verraderlijk en verwilderd pad. De plotse, wezenlijke groeivertraging van de CPI-inflatie kwam vandaar daarom als een zeer positieve verrassing en die leidde tot een opleving van de wereldbeurzen, in een orde van grootte die zich extreem zelden voordoet. Maar “this time it’s different” en zoals steeds waagt men zich dan op glad ijs… Lees meer…

Stefan Duchateau

Stefan Duchateau

Professor Risk Management

Sterke economie, zwakke beurzen

13 oktober 2022

Op zich is het niets nieuws, maar toch roept het telkens vragen op wanneer de wereldbeurzen (opnieuw) een snoekduik maken, net op een moment dat wordt aangekondigd dat de werkloosheid in de VS verder terugloopt en het laagste niveau sinds 1969[*1] heeft bereikt. Vermits het arbeidsaanbod nu dubbel zo groot is als in het jaar van de eerste maanlanding, geeft een werkloosheidsgraad van slechts 3,5 % de omvang aan van de werkgelegenheid[*2] in de VS. Het lijkt op het eerste gezicht paradoxaal, maar een sterke economie leidt regelmatig tot lagere beurzen. Deze negatieve samenhang tussen economische indicatoren en de koersontwikkeling op financiële markten vormde in het verleden zelfs het klassieke scenario in de groeilanden. Vandaar de ontgoocheling bij onervaren beleggers die, opgejut door hooggespannen verwachtingen over de economische groei, hun focus massaal verlegden in de richting van deze nieuwe markten maar slechts karig werden beloond voor het genomen risico. De hogere economische groei veroorzaakte immers ook golven van inflatie, die de eerdere beursstijgingen vertaalde in diepe verliezen. Sommige van deze groeilanden zoals China en India slaagden er na verloop van tijd wél in om hun inflatie-indices beter onder controle te krijgen en wisten tijdens het recente decennium stabielere opbrengsten af te leveren, zelfs van substantiële orde. Ook in de VS en West-Europa werd een dergelijk patroon van negatieve samenhang tussen groei en beursreturns opgetekend tot (ongeveer) 2000. Nadien ontstond er echter wel een duidelijk positief verband tussen economische vooruitgang en beursprestaties, nadat de inflatie-indicatoren een veel lager en veel stabieler niveau zijn gaan opzoeken. Lees meer…

Stefan Duchateau

Stefan Duchateau

Professor Risk Management

De zeven plagen van Wall Street…

01 oktober 2022

(…) en bij de uitbreiding de rest van de wereldbeurzen. Al is het nooit goed om te veralgemenen. In contrast met de kommer en kwel op de financiële markten, flirten de Indische beurzen met hun topniveaus en was de roepie een van de weinige munten die de US dollar in zijn opwaarts pad kon volgen, tot deze laatste recent uitpakte met een verschroeiende versnelling en ook de Indische munt het nakijken gaf, zoals het eerder de euro, het Britse pond en de yuan was overkomen. Bij een sterke toename van de wisselkoers van de Amerikaanse munt komen traditioneel vooral de groeilanden in zwaar weer terecht, zodat het des te opvallender is dat de Indische aandelenmarkt in 2022 een goede performance weet neer te zetten. De verklaring is enerzijds terug te vinden in de fundamentele opwaartse trendbeweging van de Indische economie die zelfs in dit vermaledijde jaar kan uitpakken met een reële groei van 3 %, grotendeels door de dynamiek van haar interne markt. Anderzijds blijft India, door haar opportunistische houding in het geopolitieke conflict (voorlopig) gevrijwaard van een energiecrisis en kan het hierdoor de inflatie voor een deel buiten zijn grenzen houden. De stijging van de US dollar ten opzichte van de euro (en de meeste andere munten) is in belangrijke mate toe te schrijven aan de ontwikkeling van de (verwachte) reële renteverschillen tussen de VS en de rest van de wereld. De Amerikaanse centrale bank snokt haar beleidsrente tegen een verzengend tempo naar veel hogere niveaus dan elders mogelijk (en wenselijk) is, terwijl door de zelfvoorziening van gas de VS (veel) minder kwetsbaar is voor de haperende toevoer uit Rusland. De geopolitieke context zorgt intussen ook voor een recordniveau van buitenlandse toestroom van financiële investeringen omdat de VS worden beschouwd als de meest veilige haven, voor wie geen goed oog heeft in de huidige ontwikkelingen. En zo zijn er nogal wat …

Lees meer…

Stefan Duchateau

Stefan Duchateau

Professor Risk Management

Beam me up, Scotty

09 september 2022

Zoals al te vaak, neemt ook deze beroemde uitspraak een loopje met de waarheid. James Kirk, de legendarische gezagvoerder van de USS Enterprise, zei herhaaldelijk wel iets in die aard maar nooit exact dat. Zoiets als de quote ‘blood, sweat and tears’ [*1]. Legendarische woorden die Winston Churchill nooit in die volgorde uitsprak, maar die toch op die manier de wereld rondgingen omdat ze perfect de strijdvaardige houding van de Britten vertaalden. Hoe dan ook, menig moegetergde investeerder zou zich momenteel maar al te graag laten terugzoomen door een eenvoudig commando uit te spreken als dat van Captain Kirk aan zijn hoofdingenieur Scotty. Weg uit dit tranendal, ontmoedigd door het verloop op de geopolitieke bühne waardoor iedere poging tot herstel in de kiem wordt gesmoord en Europa telkens weer op aandoenlijke wijze schaakmat wordt gezet. Iedere hoop op een nabije oplossing voor het prangende probleem van de energievoorziening in Europa, wordt meedogenloos weggeveegd. Terwijl vrijdag de beurzen nog een flinke herstelbeweging hadden ingezet- omhooggestuwd door enthousiasme over de dalende gasprijzen in Europa en de gunstige arbeidsstatistieken uit de VS, kwam het nieuws over de tegenzet van Rusland op het internationale schaakbord. De Nord Stream I-gaskraan wordt voor onbepaalde tijd dichtgedraaid als tegenreactie op het invoeren van een prijsplafond op olie uit Rusland. Deze maatregel van de G-7 zou overigens pas ingaan op 5 december en zal bijzonder moeilijk afdwingbaar zijn. Het lijkt wel of de G7 hiermee op jacht gaat met de fanfare op kop. De maatregelen zijn voorspelbaar en weinig efficiënt. De tegenmaatregelen zijn doortastend, bijten waar dit de meeste pijn doet en vormen telkens een ernstige test op de Europese solidariteit. Lees meer…

Stefan Duchateau

Stefan Duchateau

Professor Risk Management

Een Europese vogel voor de Russische kat

30 augustus 2022

Over de telgen van het roemruchte geslacht van de felis silvestris catus[*1] zal u ons niet snel iets kwaads horen vertellen. In tegenstelling tot hun viervoetige aartsvijanden – die u zonder verpinken voor één hondenbrok méér zullen verraden – hebben deze edele huisdieren er oprecht en vrijwillig voor gekozen om het lot van de mensheid te verzachten met hun aangename gezelschap. Intussen houden ze ook uw huis  vrij van knaagdieren en ruimen ook de zwakke exemplaren van het vogelbestand in uw tuin op. Kwestie van ook deze soort gezond te houden. De vroegere beleidsmensen die over het laatste decennium de Europese burger tot een verzwakt exemplaar van de mensensoort hebben gedegradeerd, kunnen echter op beduidend minder begrip rekenen. Door hun lot wat betreft energievoorziening in een quasi monopolistisch aanbodstructuur te koppelen aan de ambities en frustraties van het Kremlin, zijn de Europese consument en industrie een weerloze vogel voor de Russische kat geworden. Zonder een doortastende wijziging in het energiebeleid, wacht het oude continent een somber darwiniaans lot. Lees meer…

Stefan Duchateau

Stefan Duchateau

Professor Risk Management

Wie de bal kaatst, moet hem terugverwachten

16 augustus 2022

De laatmiddeleeuwse medemens wist de betekenis van dit spreekwoord onmiddellijk te duiden. Het kaatsspel was dermate populair dat het door de Kerk verboden werd omdat het zowel monniken als het gewone werkvolk afhield van hun werkzaamheden. De Franse adel liet dit verbod aan zich voorbijgaan en tegen het jaar 1600 telde Parijs 300 (!) overdekte kaatsbanen. Via de Bourgondische hertogen vond het spel vervolgens ingang in de Lage Landen waar de terminologie verbasterd werd en uiteindelijk in Engeland terecht kwam. De regels werden aangepast en het spel groeide uit tot het hedendaagse tennis. De voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, nummer 2 in de opvolging indien Joe Biden wat zou overkomen, heeft echter deze eeuwenoude wijsheid naast zich neergelegd toen ze voet zette op Taiwanees grondgebied en dansend voor de grot van de draak de internationale spanningen onnodig deed oplopen. Het is een open vraag wie hier beter van wordt. Om internationaal gezichtsverlies te vermijden is China nu verplicht om intimiderende tegenmaatregelen te nemen die in Beijing de overtuiging doen groeien dat het eiland wel degelijk militair kan worden ingenomen, indien nodig en gewenst. Lees meer…

Stefan Duchateau

Stefan Duchateau

Professor Risk Management

Young man, go west…

08 augustus 2022

Dit advies over de meest geschikte vestigingsplaats voor uw toekomstige plannen is intussen al meer dan anderhalve eeuw oud[*1], maar blijft even pertinent als destijds. Om volledig aangepast te zijn aan de actuele situatie, moet deze goede raad enkel genderneutraal worden gemaakt en moet de leeftijdsdiscriminatie worden verwijderd. Er zijn (helaas) steeds meer redenen waarom het oude continent verder wegzinkt in het drijfzand van interne geografische tegenstellingen en zijn inhaalbewegingen op de VS telkens ziet stranden in regelneverij en onderling wantrouwen. Het groeipotentieel van Europese bedrijven blijft al decennia onder zijn doelstellingen door substantiële onderinvesteringen in belangrijke sectoren, zeker wat betreft Research & Development inspanningen. Door een gebrek aan vertrouwen in eigen potentieel ontstaat er een manifest tekort aan Venture Capital. Omwille van de inefficiëntie en fragmentatie van de financiële markten geraken groeigerichte bedrijven en KMO’ s slechts moeizaam aan de nodige financiering terwijl grotere bedrijven in hun expansie beknot worden door verregaande anticoncentratiemaatregelen. Hiermee wordt de consument op korte termijn wellicht afgeschermd van te machtige (Europese) bedrijven die anders de prijs van hun eindproducten ongestoord zouden kunnen verhogen, maar wordt tegelijk het pad geëffend voor niet-Europese bedrijven die wél ten volle hun schaalvoordelen benutten. Lees meer…