Tijd, middelen en honoraria zijn belangrijke randvoorwaarden die ruimte creëren voor een zorgvuldige uitvoering van wettelijke controles. Daarom is het volgens de Autoriteit Financiële Markten (AFM) belangrijk dat accountantsorganisaties voldoende grip hebben op deze randvoorwaarden. In 2025 heeft de AFM toezichtactiviteiten uitgevoerd naar deze drie thema’s bij accountantsorganisaties met een reguliere vergunning. De AFM deelt de belangrijkste observaties en goede praktijkvoorbeelden met de sector en roept accountantsorganisaties op om hierop te reflecteren.
Volgens de AFM is een gezonde organisatiecultuur binnen accountantsorganisaties essentieel om blijvend te kunnen focussen op kwaliteitsverbetering in de wettelijke controle. Wanneer financiële prestaties te veel leidend worden, kan de aandacht voor kwaliteit onder druk komen te staan. Daarom acht de AFM het belangrijk dat accountantsorganisaties voldoende grip hebben op de inzet van tijd en middelen en dat een passend honorarium in rekening wordt gebracht. Deze factoren garanderen op zichzelf geen kwaliteit, maar vormen wel belangrijke randvoorwaarden die ruimte bieden voor een zorgvuldige uitvoering van de wettelijke controle.
Toezichtactiviteiten van de AFM in 2025
De AFM heeft in 2025 toezichtactiviteiten uitgevoerd bij accountantsorganisaties met een reguliere vergunning, gericht op de inzet van tijd en middelen en de in rekening gebrachte honoraria. Daarbij is een risicoanalyse uitgevoerd op basis van data die accountantsorganisaties aanleveren via standaarduitvragen van de AFM. Daarnaast heeft de AFM onderzoek gedaan bij tien accountantsorganisaties met een reguliere vergunning. Daarbij is beoordeeld hoe de inzet van tijd en middelen en de gehanteerde honoraria zijn geborgd binnen het stelsel van kwaliteitsbeheersing en hoe deze randvoorwaarden zijn toegepast bij twee geselecteerde wettelijke controles per organisatie. De observaties en goede praktijkvoorbeelden zijn door de AFM gedeeld met alle accountantsorganisaties met een reguliere vergunning.
Enkele observaties en goede praktijkvoorbeelden
Uit het onderzoek van de AFM blijkt dat alle onderzochte accountantsorganisaties beoordelen of er voldoende tijd, middelen en gekwalificeerd personeel beschikbaar zijn. Vaak worden planningen opgesteld en gemonitord via periodieke overleggen. De meeste organisaties evalueren na afronding van een controleopdracht of de begrote uren toereikend waren en verwerken deze inzichten in de begroting van een volgende opdracht.
Volgens de AFM is een verbeterpunt dat deze evaluaties vaker structureel onderdeel worden van het beleid. Een goed praktijkvoorbeeld dat door de AFM is waargenomen, is het inzetten van een planner die geen onderdeel uitmaakt van het opdrachtteam, wat kan zorgen voor een objectiever perspectief op capaciteit en tijd.
Ten aanzien van honoraria constateert de AFM dat de meeste externe accountants voorafgaand aan opdrachtaanvaarding of -continuering beoordelen of het honorarium toereikend is. Een onderbouwde toelichting hierover ontbreekt echter nog vaak in het controledossier. Een goed praktijkvoorbeeld is een accountantsorganisatie die jaarlijks input ophaalt bij alle teamleden over alle opdrachten, waarbij het honorarium een vast onderdeel vormt.
Doorlopend gesprek en periodieke monitoring
De AFM moedigt accountantsorganisaties aan om te reflecteren op de uitkomsten van deze toezichtactiviteiten, bijvoorbeeld met behulp van het self-assessment en de gedeelde observaties en goede praktijkvoorbeelden (zie de downloads onderaan deze pagina). De AFM blijft hierover in gesprek met de sector en volgt de ontwikkelingen periodiek, met waar nodig vervolgactiviteiten.
AFM rapport Grip op tijd middelen en honoraria (pdf, 33 kB)
AFM Self-assessment tijd middelen en honoraria (pdf, 333 kB)
