De Nederlandse financiële sector heeft de afgelopen jaren vooruitgang geboekt in de aanpak van witwassen, sanctieomzeiling en andere integriteitsrisico’s. Tegelijkertijd nemen de complexiteit van geldstromen, geopolitieke spanningen en nieuwe technologieën zoals kunstmatige intelligentie de risico’s verder toe. Dat blijkt uit het rapport Integriteitstoezicht in Beeld 2026 van De Nederlandsche Bank (DNB).
Volgens DNB wordt het betalingsverkeer steeds ingewikkelder. Nieuwe betaalmethoden, grensoverschrijdende transacties en cryptovaluta maken geldstromen minder transparant. Criminelen maken hiervan gebruik om illegale transacties te verhullen, bijvoorbeeld via tussenpersonen of digitale betaalmiddelen. Dit vraagt om voortdurende alertheid van financiële instellingen en toezichthouders.
Daarnaast signaleert DNB een toename van transacties vanuit landen met een verhoogd risico op sanctieomzeiling sinds de Russische inval in Oekraïne. Hoewel er geen directe overtredingen zijn vastgesteld, wijzen veranderende transactiepatronen mogelijk op indirecte betrokkenheid bij sanctieomzeiling.
Vooruitgang bij sanctiescreening, maar verbeteringen nodig
Uit onderzoek naar sanctiescreening bij 59 financiële instellingen blijkt dat de effectiviteit van screeningssystemen is verbeterd, vooral bij banken en betaalinstellingen. Instellingen testen hun systemen vaker en werken intensiever samen met leveranciers van screeningsoftware. Toch moesten vijftien instellingen aanvullende herstelmaatregelen nemen om tekortkomingen te verhelpen.
Ook het voorkomen van discriminatie bij de uitvoering van anti-witwasmaatregelen krijgt meer aandacht. Banken hebben inmiddels stappen gezet om indirecte discriminatie te verminderen, bijvoorbeeld door training en betere interne communicatie. Tegelijkertijd blijft dit een aandachtspunt voor de sector.
Nieuwe Europese anti-witwasregels in aantocht
De komende jaren verandert het toezichtlandschap ingrijpend door de komst van de Europese anti-witwasautoriteit (AMLA). Nieuwe Europese regels voor witwasbestrijding treden naar verwachting in 2027 in werking. Financiële instellingen moeten zich voorbereiden op strengere eisen rond klantonderzoek, transactiemonitoring en rapportage van verdachte transacties.
Tegelijkertijd ziet DNB kansen in technologie. Kunstmatige intelligentie kan helpen om verdachte patronen sneller te herkennen en transactiemonitoring efficiënter te maken. Wel brengt dit nieuwe risico’s met zich mee, zoals bias in algoritmen en vragen over transparantie en privacy.
Banken: meer risicogerichte aanpak, maar nieuwe dreigingen
Binnen de bankensector groeit het gebruik van een risicogebaseerde aanpak. Banken richten hun controles steeds meer op klanten of transacties met een hoger risico, terwijl zij bij lage risico’s minder intensieve controles toepassen.
Toch blijven er belangrijke aandachtspunten. Zo stijgt het aantal meldingen van contante transacties aan de Financial Intelligence Unit (FIU) en vormt contant geld een blijvend risico voor witwassen. Ook externe betaalfraude neemt toe; jaarlijks wordt naar schatting één procent van de Nederlandse bevolking slachtoffer, met een totale schade van circa 375 miljoen euro.
Daarnaast spelen internationale betaalstromen en belastingontduiking een rol. Banken moeten beter inzicht krijgen in complexe bedrijfsstructuren en fiscale constructies om integriteitsrisico’s te beperken.
Trustsector en betaalinstellingen kwetsbaar
In de trustsector blijft het inherente integriteitsrisico relatief hoog. Complexe internationale structuren, offshore-constructies en beperkte transparantie over geldstromen maken de sector kwetsbaar voor witwassen en belastingontduiking. Hoewel de basis bij steeds meer trustkantoren op orde is, blijft verbetering van cliëntenonderzoek en transactiemonitoring noodzakelijk.
Ook de betaal- en elektronischgeldsector kent kwetsbaarheden. Door innovaties zoals virtual IBAN’s en white-labelling raken betaalstromen complexer en minder inzichtelijk. Toezichthouders signaleren bovendien dat veel instellingen hun anti-witwasprocessen en transactiemonitoring nog onvoldoende op orde hebben.
Pensioenfondsen en verzekeraars: relatief lage risico’s
De integriteitsrisico’s bij pensioenfondsen en verzekeraars zijn over het algemeen lager. Toch blijven er aandachtspunten, zoals sanctiescreening bij uitbestede processen en fraude. Vooral bij verzekeraars neemt interne fraude toe, terwijl pensioenfondsen alert moeten blijven op belangenverstrengeling en sanctieomzeiling via beleggingsketens.
Meer signalen van illegale financiële dienstverlening
DNB ontving in 2025 meer meldingen over partijen die zonder vergunning financiële diensten aanbieden, zoals illegale banken of betaaldienstverleners. Vooral in de trustsector en bancaire dienstverlening nam het aantal signalen toe. Dit kan leiden tot handhavingstrajecten en strengere controles.
Conclusie
Hoewel de financiële sector vooruitgang boekt in het beheersen van integriteitsrisico’s, zorgen nieuwe technologieën, geopolitieke ontwikkelingen en complexere financiële structuren voor nieuwe uitdagingen. Volgens DNB blijft een risicogebaseerde aanpak, betere samenwerking tussen instellingen en toezichthouders en het verantwoord inzetten van technologie essentieel om financiële criminaliteit effectief te bestrijden.
